Υπάρχουν αρχαιολογικοί χώροι που τους κοιτάς και μετά υπάρχει η Έφεσος, που σε ρουφάει μέσα της. Δεν είναι απλώς μερικές κολώνες πάνω σε έναν λόφο ούτε ένα σύνολο διάσπαρτων ερειπίων που χρειάζεσαι φαντασία για να τα συμπληρώσεις. Είναι μια ολόκληρη πόλη, με δρόμους στρωμένους με μάρμαρο που γυαλίζει ακόμη από τα εκατομμύρια βήματα, με προσόψεις κτιρίων που στέκονται όρθιες, με δημόσιες τουαλέτες, βιβλιοθήκες, θέατρα και κατοικίες που σου επιτρέπουν να φανταστείς πώς ήταν η καθημερινή ζωή σε μία από τις πιο σημαντικές μητροπόλεις του αρχαίου κόσμου. Όταν περπατάς στην οδό των Κουρητών και βλέπεις στο βάθος τη μνημειακή πρόσοψη της Βιβλιοθήκης του Κέλσου να φωτίζεται από τον απογευματινό ήλιο, καταλαβαίνεις γιατί η Έφεσος θεωρείται ένας από τους κορυφαίους προορισμούς πολιτιστικού τουρισμού σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Το πιο ωραίο για τον ταξιδιώτη που βρίσκεται στα ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου είναι ότι αυτό το θαύμα βρίσκεται πολύ πιο κοντά απ’ όσο νομίζει. Από τη Σάμο και την Κω, η απέναντι ακτή είναι μια ανάσα μακριά, και ένα ταξίδι μιας μέρας αρκεί για να σταθείς μπροστά σε μνημεία που έχουν αντέξει χιλιετίες. Αυτός ο οδηγός φτιάχτηκε για να σε προετοιμάσει για αυτή την εμπειρία: τι ακριβώς θα δεις, πώς θα φτάσεις, πότε είναι η καλύτερη εποχή, τι να πάρεις μαζί σου και ποια μικρά μυστικά κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια κουραστική ξενάγηση και ένα ταξίδι που θα θυμάσαι για χρόνια. Πάμε λοιπόν να γνωρίσουμε την πόλη που κάποτε ήταν λιμάνι, μητρόπολη και ένα από τα μεγαλύτερα θρησκευτικά κέντρα του τότε γνωστού κόσμου.
Η ενημερωτική πύλη Picantiko.gr magazine καλύπτει καθημερινά νέα, ενημέρωση, τεχνολογία, επιχειρήσεις και ταξίδια, προσφέροντας στους αναγνώστες έγκυρη, κατανοητή και πάντα επίκαιρη πληροφόρηση από την Ελλάδα και τον κόσμο.
Η ιστορία πίσω από τα μάρμαρα: γιατί η Έφεσος ήταν τόσο σπουδαία
Για να εκτιμήσει κανείς πραγματικά την Έφεσο, βοηθάει να ξέρει τι ακριβώς αντικρίζει. Η πόλη ιδρύθηκε από Ίωνες αποίκους και γρήγορα εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά και πνευματικά κέντρα της αρχαιότητας, ακριβώς επειδή βρισκόταν σε ένα φυσικό λιμάνι που συνέδεε τη θάλασσα του Αιγαίου με τις χερσαίες οδούς της ενδοχώρας. Όλος ο πλούτος που βλέπεις σήμερα γύρω σου, οι μαρμάρινες προσόψεις και τα επιβλητικά δημόσια κτίρια, χρηματοδοτήθηκαν από αυτό το εμπόριο.
Με το πέρασμα των αιώνων η πόλη άλλαξε χέρια πολλές φορές, γνώρισε την περσική κυριαρχία, την ελληνιστική ακμή υπό τους διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου και τέλος τη ρωμαϊκή μεγαλοπρέπεια, κατά την οποία έφτασε στο απόγειό της και αριθμούσε εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους. Ήταν μια πόλη κοσμοπολίτικη, γεμάτη εμπόρους, φιλοσόφους, ιερείς και ταξιδιώτες από κάθε γωνιά της Μεσογείου. Αργότερα έπαιξε καθοριστικό ρόλο και στην πρώιμη χριστιανική ιστορία, αφού εδώ έδρασαν σημαντικές μορφές και συγκλήθηκε μεγάλη εκκλησιαστική σύνοδος. Η σταδιακή πρόσχωση του λιμανιού από τις λάσπες του ποταμού ήταν τελικά αυτή που σφράγισε τη μοίρα της: όταν η θάλασσα απομακρύνθηκε, η πόλη έχασε τη ζωτική της πηγή και άρχισε να ερημώνει. Αυτή η εγκατάλειψη, όσο θλιβερή κι αν ακούγεται, είναι ο λόγος που σήμερα διασώζεται τόσο καλά: δεν χτίστηκε από πάνω της μια νεότερη πόλη που θα κατέστρεφε τα στρώματα του παρελθόντος.
Η Βιβλιοθήκη του Κέλσου: το σήμα κατατεθέν της πόλης
Αν υπάρχει μία εικόνα που συνδέεται αναπόσπαστα με την Έφεσο, αυτή είναι η πρόσοψη της Βιβλιοθήκης του Κέλσου. Πρόκειται για ένα από τα πιο φωτογραφημένα μνημεία της αρχαιότητας και δικαίως. Η διώροφη μαρμάρινη πρόσοψη, με τους κίονες, τα αγάλματα μέσα στις κόγχες και την περίτεχνη διακόσμηση, αποτελεί αριστούργημα ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής. Χτίστηκε για να στεγάσει χιλιάδες παπύρους και ταυτόχρονα να λειτουργήσει ως μνημειακός τάφος προς τιμήν ενός σημαντικού αξιωματούχου της πόλης.
Δείτε περισσότερα: Athens Escorts: 25 Πικάντικα Γραφεία Συνοδών της Αθήνας
Αυτό που εντυπωσιάζει είναι η μαεστρία των αρχαίων αρχιτεκτόνων. Η πρόσοψη σχεδιάστηκε με μικρές οπτικές απάτες, ελαφρές καμπυλώσεις και κίονες που στενεύουν προς το κέντρο, ώστε το κτίριο να φαίνεται ακόμη μεγαλύτερο και πιο επιβλητικό απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Τα τέσσερα γυναικεία αγάλματα στις κόγχες συμβολίζουν τη σοφία, την αρετή, τη γνώση και την κρίση. Στάσου απέναντι από τη βιβλιοθήκη και αφιέρωσε λίγο χρόνο πριν τραβήξεις τη φωτογραφία σου. Η καλύτερη στιγμή είναι νωρίς το πρωί, όταν τα γκρουπ δεν έχουν ακόμη κατακλύσει τον χώρο, ή αργά το απόγευμα, όταν ο ήλιος χρυσώνει το μάρμαρο και η σκιά αποκαλύπτει κάθε λεπτομέρεια του γλυπτού διακόσμου.
Το Μεγάλο Θέατρο: ακουστική που σε αφήνει άφωνο
Λίγα μέτρα παρακάτω, στο τέλος της εντυπωσιακής Αρκαδιανής οδού, υψώνεται το Μεγάλο Θέατρο, ένα από τα μεγαλύτερα της αρχαιότητας, με χωρητικότητα που υπολογίζεται σε δεκάδες χιλιάδες θεατές. Σκαμμένο στην πλαγιά του λόφου, με τις βαθμίδες του να ανεβαίνουν απότομα προς τον ουρανό, προσφέρει όχι μόνο μια συγκλονιστική εικόνα του αρχαίου θεάματος αλλά και μια πανοραμική θέα προς την κοιλάδα και την παλιά πορεία προς το λιμάνι.
Ανέβα μερικές σειρές ψηλά και δοκίμασε κάτι: ζήτησε από τον συνταξιδιώτη σου να σταθεί κάτω, στην ορχήστρα, και να μιλήσει με κανονική ένταση. Θα τον ακούς καθαρά, χωρίς καμία ενίσχυση. Η ακουστική αυτών των αρχαίων θεάτρων ήταν αποτέλεσμα προσεκτικού σχεδιασμού και παραμένει μια από τις μεγαλύτερες απορίες των επισκεπτών. Εκτός από τις θεατρικές παραστάσεις, εδώ γίνονταν δημόσιες συγκεντρώσεις και κοινωνικές εκδηλώσεις που ένωναν την πόλη. Κάθισε για λίγο στις πέτρινες βαθμίδες, φαντάσου τα πλήθη, τη φωνή των ηθοποιών και τον αντίλαλο του χειροκροτήματος. Είναι από εκείνες τις στιγμές που η αρχαιολογία σταματά να είναι μάθημα ιστορίας και γίνεται ζωντανή εμπειρία.
Οι αρχαίοι δρόμοι και τα κρυμμένα διαμάντια
Η μαγεία της Εφέσου δεν βρίσκεται μόνο στα τρία ή τέσσερα διάσημα μνημεία, αλλά στο γεγονός ότι περπατάς μέσα σε μια ολόκληρη πόλη. Οι δρόμοι της είναι αυθεντικοί, στρωμένοι με τις ίδιες μαρμάρινες πλάκες πάνω στις οποίες περπατούσαν οι κάτοικοι πριν από αιώνες. Αξίζει να κατηφορίσεις αργά την οδό των Κουρητών, σταματώντας σε κάθε λεπτομέρεια.
Τι να μην προσπεράσεις
- Τις δημόσιες τουαλέτες, που μαρτυρούν πόσο εξελιγμένο ήταν το αποχετευτικό σύστημα και πόσο κοινωνικός χώρος ήταν ακόμη και κάτι τόσο πεζό.
- Τον ναό του Αδριανού, με την κομψή του πρόσοψη και τα ανάγλυφα που αφηγούνται μύθους της πόλης.
- Την αγορά, την καρδιά του εμπορίου, όπου διασταυρώνονταν άνθρωποι και προϊόντα από όλη τη Μεσόγειο.
- Τα δημόσια λουτρά και το ωδείο, που δείχνουν πόσο σημαντικός ήταν ο ελεύθερος χρόνος και ο πολιτισμός.
- Τα χαραγμένα σύμβολα στο μάρμαρο, μικρά μηνύματα και διαφημίσεις του παρελθόντος που κρύβονται αν τα ψάξεις.
Αυτές οι μικρές λεπτομέρειες είναι που μετατρέπουν την επίσκεψη από μια απλή ξενάγηση σε ένα ταξίδι στον χρόνο. Καθώς προχωράς, παρατήρησε πώς ο δρόμος αλλάζει κλίση, πώς οι κολώνες σε οδηγούν, πώς η πόλη σχεδιάστηκε με λογική και αισθητική. Είναι ένα μάθημα πολεοδομίας που έχει αντέξει στους αιώνες.
Δείτε περισσότερα: Professional SEO In: What It Really Takes To Rank Higher And Grow Qualified Traffic
Τα Σπίτια του Λόφου: η αριστοκρατία αποκαλύπτεται
Αν θέλεις να δεις πώς ζούσαν πραγματικά οι εύποροι κάτοικοι, μην παραλείψεις τα Σπίτια του Λόφου, μια ξεχωριστή επίσκεψη μέσα στον αρχαιολογικό χώρο. Εδώ, κάτω από ένα σύγχρονο προστατευτικό στέγαστρο, αποκαλύπτονται πολυτελείς κατοικίες χτισμένες σε αναβαθμίδες στην πλαγιά του λόφου, απέναντι ακριβώς από τον ναό του Αδριανού.
Αυτό που θα αντικρίσεις είναι εκπληκτικό: δάπεδα στρωμένα με ψηφιδωτά απίστευτης λεπτομέρειας, τοίχοι καλυμμένοι με ζωντανές τοιχογραφίες, εσωτερικές αυλές, συστήματα θέρμανσης και υδροδότησης που αποδεικνύουν ένα εξαιρετικά υψηλό επίπεδο διαβίωσης. Περπατάς σε υπερυψωμένους διαδρόμους από γυαλί και πλέγμα, βλέποντας από ψηλά τις αίθουσες, σαν να επισκέπτεσαι ένα ζωντανό εργαστήρι αναστήλωσης. Η επίσκεψη απαιτεί ξεχωριστό εισιτήριο, αλλά αξίζει κάθε λεπτό. Είναι το κομμάτι της Εφέσου που λιγότεροι επισκέπτες βλέπουν, ακριβώς γιατί απαιτεί λίγο παραπάνω χρόνο και χρήμα, κι αυτό σημαίνει ότι εκεί μέσα θα έχεις περισσότερη ησυχία και χώρο για να αφομοιώσεις όσα βλέπεις.
Ο Ναός της Αρτέμιδος: ένα από τα Επτά Θαύματα
Δεν μπορεί κανείς να μιλήσει για την Έφεσο χωρίς να αναφερθεί στον Ναό της Αρτέμιδος, ένα από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου. Στην εποχή της ακμής του ήταν ένα κτίσμα τεράστιων διαστάσεων, με δεκάδες μαρμάρινους κίονες, αφιερωμένο στη θεά που λατρευόταν με ιδιαίτερη ένταση σε αυτή την περιοχή. Άνθρωποι ταξίδευαν από μακριά μόνο και μόνο για να τον αντικρίσουν, κι αυτό από μόνο του δείχνει το μέγεθος της φήμης του.
Πρέπει όμως να σε προετοιμάσω για κάτι: σήμερα από αυτό το θαύμα έχει απομείνει ελάχιστα. Ο ναός υπέστη πολλές καταστροφές στο πέρασμα των αιώνων και το υλικό του χρησιμοποιήθηκε αργότερα σε άλλα κτίρια. Όταν φτάσεις στον χώρο, θα δεις κυρίως μια έλη περιοχή με λίγα διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη και έναν μοναδικό κίονα, ανασυσταμένο, που στέκεται μόνος και σχεδόν μελαγχολικός. Πολλοί επισκέπτες απογοητεύονται, αλλά αν πας με τη σωστή διάθεση, αυτή η εικόνα έχει τη δική της δύναμη. Στάσου εκεί, κοίτα τον μοναχικό κίονα και σκέψου ότι κάποτε δεκάδες όμοιοί του στήριζαν ένα από τα μεγαλύτερα οικοδομήματα της ανθρωπότητας. Είναι ένα μάθημα για το πόσο εφήμερη μπορεί να είναι ακόμη και η μεγαλύτερη δόξα.
Δείτε περισσότερα: Βελτιστοποίηση Για Το ChatGPT Search Σήμερα: Ο Πρακτικός Οδηγός Για Μεγαλύτερη Ορατότητα Και Ποιοτική Επισκεψιμότητα
Δείτε επίσης: Ephesus Tours: Explore Ancient Ephesus Adventures with Ephesus Tour Packages
Πώς να φτάσεις: ημερήσιες εκδρομές από Σάμο και Κω
Εδώ είναι που το ταξίδι γίνεται πρακτικό για όποιον βρίσκεται στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Η Έφεσος βρίσκεται κοντά στην πόλη του Σελτσούκ, λίγα χιλιόμετρα από την παραθαλάσσια Κουσάντασι, και η πρόσβαση από τα ελληνικά νησιά είναι ευκολότερη απ’ όσο φαντάζονται οι περισσότεροι.
Από τη Σάμο
Η Σάμος είναι η πιο δημοφιλής αφετηρία. Τακτικά δρομολόγια πλοίων συνδέουν το νησί με την απέναντι ακτή σε λίγο περισσότερο από μία ώρα ταξιδιού. Πολλά τοπικά γραφεία προσφέρουν οργανωμένες ημερήσιες εκδρομές που περιλαμβάνουν τη μεταφορά με πλοίο, τη μετακίνηση ως τον αρχαιολογικό χώρο και συχνά έναν τοπικό ξεναγό. Αυτή είναι ίσως η πιο ξεκούραστη λύση, γιατί δεν χρειάζεται να ασχοληθείς με τίποτα παρά μόνο να απολαύσεις την ημέρα σου.
Από την Κω
Από την Κω η διαδρομή είναι λίγο μεγαλύτερη αλλά εξίσου εφικτή για μια ημερήσια απόδραση. Και εδώ λειτουργούν θαλάσσιες συνδέσεις με την απέναντι ακτή, με γραφεία που οργανώνουν εκδρομές προς την αρχαία πόλη. Καλό είναι να ξεκινήσεις πολύ νωρίς το πρωί, ώστε να έχεις άνετο χρόνο στον χώρο και να επιστρέψεις χωρίς άγχος για το βραδινό δρομολόγιο.
Με κρουαζιέρα
Αν το ταξίδι σου περιλαμβάνει κρουαζιέρα στο Αιγαίο, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η Έφεσος να είναι ήδη στο πρόγραμμα, καθώς αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς εκδρομών των κρουαζιερόπλοιων που προσεγγίζουν την περιοχή. Σε αυτή την περίπτωση η οργάνωση είναι ήδη έτοιμη για εσένα, αλλά να θυμάσαι ότι ο χρόνος είναι περιορισμένος, οπότε εστίασε στα κορυφαία αξιοθέατα.
Δείτε περισσότερα: SEO Agency: Ο Απόλυτος Οδηγός Για Να Εκτοξεύσετε Την Επισκεψιμότητα Σας Σήμερα
Σε κάθε περίπτωση, μην ξεχάσεις το διαβατήριό σου, καθώς πρόκειται για διέλευση διεθνών συνόρων, και ενημερώσου εγκαίρως για τα δρομολόγια, που ποικίλλουν ανάλογα με την εποχή. Τους καλοκαιρινούς μήνες οι συνδέσεις είναι πιο πυκνές, ενώ εκτός σεζόν αραιώνουν αισθητά.
Πότε να πας και τι να πάρεις μαζί σου
Η επιλογή της εποχής κάνει τεράστια διαφορά στην εμπειρία σου. Ο αρχαιολογικός χώρος είναι κατά κύριο λόγο ανοιχτός, με ελάχιστη σκιά, και το μάρμαρο αντανακλά αλύπητα τον ήλιο. Το καλοκαίρι η ζέστη μπορεί να γίνει εξουθενωτική, ιδίως τις μεσημβρινές ώρες, και αυτό μετατρέπει την περιήγηση σε δοκιμασία αντοχής αντί για απόλαυση.
Η ιδανική περίοδος είναι η άνοιξη και το φθινόπωρο, όταν ο καιρός είναι ήπιος, τα χρώματα γύρω από τον χώρο πιο πλούσια και το πλήθος μικρότερο. Αν αναγκαστείς να πας μέσα στο καλοκαίρι, φρόντισε οπωσδήποτε να φτάσεις με το άνοιγμα, νωρίς το πρωί, ή να αφήσεις την επίσκεψη για αργά το απόγευμα. Έτσι αποφεύγεις και τον καύσωνα και τα μεγαλύτερα γκρουπ.
Η λίστα του σωστού επισκέπτη
- Αναπαυτικά, κλειστά παπούτσια. Το έδαφος είναι ανώμαλο, με γυαλισμένο και ολισθηρό μάρμαρο σε σημεία.
- Καπέλο, γυαλιά ηλίου και αντηλιακό, γιατί η σκιά είναι σπάνιο αγαθό εδώ.
- Άφθονο νερό. Πάρε ένα μεγάλο μπουκάλι, γιατί η αφυδάτωση έρχεται γρήγορα.
- Ένα ελαφρύ φουλάρι ή πανωφόρι, χρήσιμο σε όσους θέλουν να επισκεφθούν και κοντινούς χώρους λατρείας με κανόνες ενδυμασίας.
- Φορτισμένο κινητό ή φωτογραφική μηχανή, γιατί οι ευκαιρίες για φωτογραφία είναι ατελείωτες.
- Λίγα μετρητά σε τοπικό νόμισμα για μικρές αγορές και αναμνηστικά.
Υπολόγισε ότι μια ολοκληρωμένη επίσκεψη θέλει τουλάχιστον δύο με τρεις ώρες, και ακόμη περισσότερο αν προσθέσεις τα Σπίτια του Λόφου και τους γύρω χώρους. Μην το βιάζεις, γιατί η Έφεσος ανταμείβει όσους της αφιερώνουν χρόνο.
Πρακτικές συμβουλές για να αξιοποιήσεις στο έπακρο την ημέρα σου
Πέρα από τα προφανή, υπάρχουν μερικά μικρά μυστικά που κάνουν τη διαφορά. Το πρώτο και σημαντικότερο είναι ο προγραμματισμός της φοράς της περιήγησης. Οι περισσότεροι μπαίνουν από την κάτω πύλη και ανηφορίζουν, κάτι κουραστικό κάτω από τον ήλιο. Αν μπορείς, ξεκίνα από την επάνω είσοδο και κατηφόρισε αργά προς τη Βιβλιοθήκη του Κέλσου και το θέατρο. Έτσι περπατάς προς τα κάτω, εξοικονομείς ενέργεια και έχεις συνεχώς μπροστά σου τις πιο εντυπωσιακές εικόνες.
Δείτε περισσότερα: Προώθηση Ιστοσελίδας: Πλήρης Οδηγός για SEO και Online Παρουσία
Δεύτερον, σκέψου σοβαρά την ιδέα ενός τοπικού ξεναγού ή ενός καλού ηχητικού οδηγού. Η Έφεσος είναι ένας τόπος που χωρίς αφήγηση μένει βουβός, ενώ με τη σωστή ιστορία πίσω από κάθε πέτρα γίνεται ζωντανός. Ένας έμπειρος ξεναγός θα σου δείξει λεπτομέρειες που αλλιώς θα προσπερνούσες και θα συνδέσει τα μνημεία με την καθημερινή ζωή των ανθρώπων.
Τρίτον, μην παγιδευτείς στη λογική «τράβα φωτογραφία και προχώρα». Δώσε στον εαυτό σου την άδεια να σταθεί, να καθίσει σε μια βαθμίδα, να αφουγκραστεί τη σιωπή ή τον αντίλαλο των βημάτων. Αυτές οι στιγμές παύσης είναι που θα μείνουν χαραγμένες μέσα σου περισσότερο από οποιαδήποτε φωτογραφία. Τέλος, σεβάσου τον χώρο: μην ανεβαίνεις σε μνημεία, μην ακουμπάς αψήφιστα ευαίσθητες επιφάνειες και μην αφήνεις σκουπίδια. Αυτή η πόλη άντεξε αιώνες ακριβώς επειδή υπάρχει σεβασμός, και η δική σου επίσκεψη οφείλει να αφήσει το ίχνος μόνο στη μνήμη σου.
Αν έχεις διαθέσιμο χρόνο, συνδύασε την επίσκεψη με τους γύρω τόπους ενδιαφέροντος της περιοχής, από το γραφικό Σελτσούκ μέχρι τα παραδοσιακά χωριά και τα τοπικά εστιατόρια όπου θα δοκιμάσεις την αυθεντική κουζίνα της περιοχής. Έτσι η ημέρα σου δεν θα είναι απλώς μια αρχαιολογική περιήγηση αλλά μια ολοκληρωμένη γεύση ενός τόπου με βαθιές ρίζες και ζωντανό παρόν.
Η Έφεσος δεν είναι ένας ακόμη αρχαιολογικός χώρος που τσεκάρεις σε μια λίστα. Είναι ένα ταξίδι στον χρόνο, μια πόλη που εξακολουθεί να αναπνέει μέσα από τα μάρμαρά της και να αφηγείται την ιστορία ενός ολόκληρου πολιτισμού. Για τον ταξιδιώτη που βρίσκεται στα ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου, αυτό το θαύμα είναι απρόσμενα κοντά, μόλις μερικές ώρες δρόμου μέσα από μια όμορφη θαλασσινή διαδρομή. Είτε ξεκινήσεις από τη Σάμο είτε από την Κω είτε φτάσεις με κρουαζιέρα, η εμπειρία αξίζει κάθε κόπο. Πάρε μαζί σου νερό, υπομονή και ανοιχτή καρδιά, στάσου μπροστά στη Βιβλιοθήκη του Κέλσου την κατάλληλη ώρα και άφησε την αρχαία πόλη να σου θυμίσει πόσο σπουδαία, δημιουργικά και ανθεκτικά μπορούν να είναι τα έργα των ανθρώπων. Καλό σου ταξίδι.
Διαβάστε Περισσότερα
Ανακαλύψτε περισσότερα από TIPOS.GR:
